Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor monumenten. Waar beschermde monumenten eerder waren uitgezonderd, moeten eigenaren vanaf deze datum bij verkoop of verhuur ook een energielabel kunnen overleggen.

Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. Voor woningen en utiliteitsgebouwen was dit al langer verplicht, maar voor monumenten gold nog een uitzondering. Deze uitzondering vervalt door nieuwe Europese regelgeving.

Voor eigenaren van monumenten betekent dit dat energieprestaties ook bij historisch vastgoed een rol gaan spelen. In deze blog leest u wat de energielabelplicht inhoudt en wanneer deze verplicht wordt.

Wat houdt de energielabelplicht in voor monumenten?

De energielabelplicht houdt in dat bij verkoop of verhuur van een beschermd monument een energielabel beschikbaar moet zijn. Dit label geeft inzicht in de energieprestatie van het gebouw en helpt kopers of huurders om de energiezuinigheid van een pand te beoordelen.

Geldt de energielabelplicht voor alle monumenten?

Ja, de energielabelplicht gaat gelden voor alle beschermde monumenten.

Tot nu toe stonden monumenten expliciet als uitzondering, maar vanaf 29 mei 2026 vervalt deze uitzondering, waardoor monumenten ook onder de energielabelplicht vallen.

De wijziging is gepubliceerd op 19 januari 2026.

Twijfelt u of een monument een energielabel nodig heeft? Dan kunt u:

• contact opnemen met de Helpdesk Energielabel;
• de richtlijnen raadplegen van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD IV);
• Contact opnemen met Quadraat Gebouwbeheer.

Waarom verandert deze verplichting?

De wijziging komt voort uit de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive).

Deze richtlijn heeft als doel om de energieprestaties van gebouwen in Europa te verbeteren. In de nieuwe versie van de richtlijn is de uitzondering voor beschermde monumenten geschrapt.

Daarom moeten ook monumenten voortaan een energielabel hebben bij verkoop of verhuur.

Vanaf wanneer is een energielabel verplicht?

Vanaf 29 mei 2026 moet bij de verkoop of verhuur van een gebouwd monument een energielabel worden verstrekt.

Er kan een uitzondering gelden bij incidentele verhuur van een monument met een woon- of logiesfunctie.

Geldt de verplichting bij doorlopende verhuur?

Nee. Bij bestaande huurovereenkomsten is een energielabel niet verplicht.

De verplichting ontstaat pas wanneer:

• een nieuwe huurovereenkomst wordt gesloten, of
• een bestaande huurovereenkomst wordt verlengd na 29 mei 2026.

Ik huur een monument. Moet ik iets doen?

Nee. Als huurder hoeft u niets te doen. De verplichting om een energielabel te laten opstellen ligt bij de eigenaar van het monument.

Heeft het energielabel invloed op de huurprijs?

Bij huurwoningen wordt de maximale huurprijs bepaald via het woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel).

Een deel van het puntenaantal wordt bepaald door de energieprestatie van de woning:

• een goed energielabel levert extra punten op
• deze punten kunnen worden meegenomen in de huurprijs

Voor beschermde monumenten geldt echter een speciale regeling.

Wanneer een monument een laag energielabel heeft, worden geen negatieve punten toegekend. Dit is vastgelegd in het Beleidsboek van de Huurcommissie.

Advies nodig over energielabels en monumenten?

De nieuwe energielabelplicht voor monumenten kan vragen oproepen. Bijvoorbeeld over wat deze verplichting betekent voor uw gebouw, of welke verduurzamingsmaatregelen mogelijk zijn zonder het monumentale karakter aan te tasten.

Wij denken graag met u mee. Met onze ervaring in gebouwbeheer en verduurzaming helpen we u inzicht te krijgen in de energieprestatie van uw vastgoed en de stappen die nodig zijn richting toekomstbestendig beheer.

Wilt u weten wat de energielabelplicht betekent voor uw monument?

Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. Samen kijken we naar de mogelijkheden en de beste aanpak voor uw gebouw.

Vanaf 1 juli 2025 moeten alle klaslokalen in het funderend onderwijs voorzien zijn van een werkende CO₂-meter. Maar zijn CO₂-meters verplicht als uw schoolgebouw binnen afzienbare tijd gesloopt of gerenoveerd wordt, of als u tijdelijk elders gehuisvest bent? Het antwoord is: Ja! De wet maakt geen uitzondering voor situaties met beperkte resterende gebruiksduur. Toch zijn er praktische oplossingen mogelijk waarmee u voldoet aan de verplichting, zonder onnodig te investeren in een gebouw dat binnenkort verdwijnt.

CO₂-meters zijn verplicht, ook bij sloop of renovatie

De verplichting geldt voor álle schoolgebouwen, ongeacht de resterende levensduur. Er bestaan geen uitzonderingen. Het uitgangspunt is dat ieder kind en iedere medewerker recht heeft op een gezonde leeromgeving – ook in de laatste fase van een gebouw. Een goede luchtkwaliteit voorkomt gezondheidsklachten, verhoogt de concentratie en verbetert leerprestaties.

In de praktijk: redelijkheid en context tellen

Hoewel de wet helder is, kijken toezichthouders – zoals gemeenten en GGD’s – ook naar de redelijkheid van de situatie. Staat er binnen twee jaar een verhuizing of sloop gepland? Dan kunt u in veel gevallen volstaan met een tijdelijke oplossing, mits u dit goed onderbouwt en vastlegt.

Tijdelijke CO₂-meters als praktische tussenoplossing

Er zijn alternatieven voor het plaatsen van CO₂-meters in ieder lokaal.   Denk aan:

• Aanschaf enkele CO₂-meters: verplaatsbaar in verschillende lokalen, goedkoper en flexibel inzetbaar. Zorg wel voor een goede registratie, bijvoorbeeld in HUMBLE
• Huurconstructies: ideaal als u slechts tijdelijk meetapparatuur nodig hebt
• Inzet op meerdere locaties: CO₂-meters die verplaatst kunnen worden tussen verschillende gebouwen. Belangrijk is dat de meters betrouwbaar zijn en inzicht geven in de luchtkwaliteit.

Toon aan dat u verantwoordelijkheid neemt

Zorg dat u kunt laten zien dat u de situatie serieus neemt. Dit doet u onder andere door:

• Het bewaren van offertes of leveringsafspraken
• Het vastleggen van besluiten binnen het schoolbestuur
• Het nemen van aanvullende ventilatiemaatregelen (zoals frequent luchten)
• Heldere communicatie richting personeel en ouders

Laat zien dat u werkt aan een gezonde leeromgeving – óók in de laatste fase van het gebouw.

Maak gebruik van beschikbare ondersteuning

Het ministerie van OCW heeft financiële middelen beschikbaar gesteld voor CO₂-meters. Daarnaast biedt Ruimte-OK praktische hulpmiddelen bij het kiezen en toepassen van geschikte meetapparatuur. Ook voor tijdelijke situaties zijn er richtlijnen en voorbeelden beschikbaar.

Pak de CO₂-verplichting aan zonder onnodige kosten

Ook als sloop of tijdelijke huisvesting in zicht is, blijft de verplichting tot CO₂-meting gelden. Gelukkig zijn er flexibele en kostenefficiënte oplossingen mogelijk. Door slim te handelen en transparant te communiceren, voldoet u aan de wet én zorgt u voor een veilige leeromgeving voor uw leerlingen en medewerkers.

Slaat de CO₂-meter in uw klaslokaal regelmatig op rood? Dan is de kans groot dat u het probleem oplost, maar niet de oorzaak.

Ad-hoc ventileren lijkt logisch, maar zonder inzicht blijft u bezig met tijdelijke maatregelen. Het gevolg: terugkerende klachten, onrust in de klas en een binnenklimaat dat niet aansluit op het gebruik van het gebouw.

De oplossing ligt niet in harder ventileren, maar in slimmer begrijpen wat er gebeurt.

In deze blog laten we zien wat een rode CO₂-meter écht betekent en welke stappen u kunt nemen voor een blijvende oplossing.

Een rode CO₂-meter: wat nu?

Sinds de coronapandemie zijn in bijna alle klaslokalen CO₂-meters geplaatst. Dat is een goede ontwikkeling want het maakt de luchtkwaliteit zichtbaar en stimuleert bewust ventilatiegedrag. Tegelijk roept het vragen op. Wat doet u als de meter oranje of rood aangeeft? En hoe voorkomt u dat dit vaak gebeurt?

Een overschrijding van de CO₂-waarden is geen reden tot paniek, maar vraagt wél om actie. Het gaat tenslotte om het binnenklimaat waarin leerlingen en leerkrachten dagelijks werken en dus om leerprestaties, comfort en gezondheid.

Ventileren is meer dan een raam openzetten

Scholen reageren vaak ad hoc: ramen open, deuren tegen elkaar, het ventilatiesysteem een standje hoger. Soms werkt dat, maar vaak is het onvoldoende – of zelfs averechts. Denk aan verkeerde luchtstromen, tocht of installaties die niet goed zijn ingesteld.

In de praktijk zien we dat scholen niet altijd goed inzicht hebben in hoe hun ventilatiesysteem werkelijk functioneert. Soms is het systeem niet afgestemd op het actuele gebruik van het gebouw. Denk aan een andere inrichting van lokalen of een toename van het aantal leerlingen ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp.

Stappenplan voor scholen bij co₂-overschrijding

De landelijke handreiking ‘Optimaal Ventileren op Scholen’ biedt een duidelijk stappenplan voor situaties waarin de CO₂-meter overschrijdingen aangeeft. In het kort:

Signaleer tijdig en maak heldere afspraken

Zorg dat meldingen worden opgemerkt en begrepen. Maak heldere afspraken met leerkrachten over wanneer en hoe zij actie ondernemen.

Analyseer de situatie en oorzaak per ruimte

Waar doet het probleem zich voor? Is het eenmalig of structureel? Welke installatie is actief, en hoe werkt die op dat moment?

Pas de ventilatie slim en tijdelijk aan

Stel de ventilatie tijdelijk bij (mechanisch of handmatig). Overweeg alternatieven zoals het spreiden van groepen of tijdelijk lesgeven op een andere plek.

Evalueer en bepaal of structurele actie nodig is

Meet het effect van de aanpassingen. Komt het probleem terug? Dan is het tijd voor structurele maatregelen.

Bij Quadraat Gebouwbeheer adviseren we om deze stappen niet uitsluitend bij leerkrachten neer te leggen. Zij zijn opgeleid om les te geven – niet om klimaatinstallaties te beheren. Een duidelijke rolverdeling tussen het onderwijsteam, facilitair beheer en technische partners is daarom essentieel.

Structurele oplossingen bij een rode co₂-meter op school

Worstelt u met terugkerende CO₂-overschrijdingen? Dan ligt de oorzaak vaak bij onvoldoende capaciteit van het ventilatiesysteem, verouderde installaties of een gebrek aan monitoring. In zulke gevallen is een bredere aanpak nodig – van metingen en analyse tot een integraal verbeterplan.

Quadraat Gebouwbeheer combineert technische kennis met onderwijskundig inzicht. Wij begeleiden scholen bij:

• het slim inregelen van bestaande ventilatiesystemen
• het opstellen van een realistisch (D)MJOP met aandacht voor luchtkwaliteit
• het adviseren over duurzame verbetermaatregelen (ook met oog voor subsidiemogelijkheden)
• het trainen van gebouwgebruikers in effectief ventilatiegedrag

Zo zorgen we samen voor een gezond leerklimaat nu én in de toekomst.

Realtime inzicht in luchtkwaliteit met HUMBLE

Met ons vastgoedbeheersysteem HUMBLE brengen we alle relevante vastgoeddata overzichtelijk in kaart van gebouwprestaties tot luchtkwaliteit. Onze adviseurs denken graag met u mee. We analyseren uw situatie, geven praktisch advies en begeleiden u stap voor stap naar frisse, veilige klaslokalen met blijvend overzicht en controle.

Vanaf 1 juli 2025 is het zover: alle lokalen in het funderend onderwijs moeten voorzien zijn van een CO2-meter. Deze verplichting komt voort uit het streven om de luchtkwaliteit en daarmee het leer- en werkklimaat in scholen te verbeteren, Maar een CO2-meter ophangen is pas het begin. Hoe gebruikt u deze CO2-meters in schoolgebouwen om daadwerkelijk optimaal te ventileren? En hoe zorgt u dat uw schoolgebouw voldoet aan de nieuwe eisen én toekomstbestendig blijft?

Waarom CO2-meters in schoolgebouwen verplicht zijn

Een gezond binnenklimaat is van groot belang voor leerlingen en personeel. CO2-meters in schoolgebouwen maken zichtbaar wanneer de luchtkwaliteit onvoldoende is en ventilatie nodig is. Te veel CO2 in een ruimte kan leiden tot verminderde concentratie, hoofdpijn en vermoeidheid — dat wilt u voorkomen. De verplichting sluit aan bij het Bouwbesluit en wordt ondersteund met praktische hulpmiddelen, zoals de handreiking Optimaal ventileren in de klas met een CO2-meter van Ruimte-OK.

CO2-meters in schoolgebouwen: ventileren met beleid

De handreiking benadrukt dat een CO2-meter slechts een hulpmiddel is. De echte winst zit in hoe u de meetgegevens gebruikt om slim te ventileren. Dat kan bijvoorbeeld met:

• Gericht luchten en ventileren op basis van actuele waarden;
• Onderhoud en optimalisatie van bestaande ventilatiesystemen;
• Langetermijnmaatregelen, zoals verduurzaming van installaties en gebouwschil.

Door CO2-meters in schoolgebouwen te combineren met structureel onderhoud en slim ventilatiebeleid, voorkomt u onnodige energieverliezen en verhoogt u het comfort in de klas.

Hoe helpt Quadraat Gebouwbeheer met CO2-meters in schoolgebouwen?

Quadraat Gebouwbeheer ondersteunt scholen bij het realiseren van een gezond en toekomstbestendig binnenklimaat. Wij helpen u met:

• Duurzaamheidsadvies: integrale oplossingen voor ventilatie en energiebeheer.
• MJOP en NEN 2767-inspecties: inzicht in onderhoudsbehoeften en wet- en regelgeving.
• Strategisch huisvestingsadvies: slimme keuzes voor nu en later.

Wij denken mee vanuit uw onderwijsvisie, zodat u zich kunt richten op goed onderwijs.

Aan de slag?

Wilt u weten hoe uw schoolgebouw voldoet aan de nieuwe verplichting en welke verbeterstappen mogelijk zijn? Neem gerust contact met ons op. Onze adviseurs staan voor u klaar.

De verduurzamingsopgave voor maatschappelijk vastgoed – zoals zorginstellingen en scholen – wordt steeds concreter. De Europese richtlijn EPBD IV vraagt om duidelijke stappen richting een toekomstbestendige gebouwde omgeving. Maar hoe bepaal je als gebouweigenaar of beheerder een heldere koers, terwijl beleidskaders, labels en normen continu in ontwikkeling zijn?

Een combinatie van drie bestaande kaders helpt daarbij: de Renovatiestandaard, Paris Proof en de WEii. Samen bieden ze een logische routekaart – mits je weet waar je op moet sturen.

Van labels naar werkelijk gebruik

De WEii (Werkelijke Energie-intensiteit Indicator) brengt energieprestatie terug tot de essentie: het werkelijke energiegebruik per vierkante meter. Waar energielabels (de X-as in het WEii-EnergieKompas) gebaseerd zijn op theoretische modellen, biedt de WEii (de Y-as) een objectieve maat. Deze blijft gelijk, ook als labelsystemen veranderen.

Daarom is het advies om te sturen op de Y-as: het werkelijke energiegebruik. Deze benadering is niet alleen eenduidiger, maar sluit ook aan op bestaande structuren: beleggers gebruiken het al, het is onderdeel van de portefeuilleaanpak van omgevingsdiensten, en komt terug in sectorale routekaarten.

WEii als tussenstap naar Paris Proof

Op basis van WEii-waarden zijn gebouwen te classificeren – van ‘onzuinig’ tot ‘Paris Proof’. Door te sturen op klasse ‘Zeer Zuinig’ in 2030, ontstaat er een meetbaar en realistisch tussenstation richting het einddoel: Paris Proof in 2050.

Belangrijk daarbij is dat energielabels op termijn herijkt worden aan nieuwe normen. Door nú te sturen op werkelijk energiegebruik, voorkom je dat investeringen gebaseerd zijn op verouderde maatstaven. De WEii zorgt voor continuïteit, ook wanneer regelgeving evolueert.

Conclusie

De WEii biedt helderheid in een dynamisch speelveld. Het werkelijk energiegebruik is meetbaar, herkenbaar en breed toepasbaar als stuurinstrument. Voor maatschappelijk vastgoedbeheerders die koers willen houden richting Paris Proof, is sturen op de Y-as een logische keuze.

Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u hierover verder praten? Neem dan contact op met onze adviseurs!

In een tijd waarin duurzaamheid centraal staat, kiezen steeds meer scholen voor zonnepanelen. Deze keuze verlaagt niet alleen de energiekosten en CO₂-uitstoot, maar biedt ook een unieke kans om leerlingen te betrekken bij duurzame technologieën. Toch zijn er belangrijke aandachtspunten, zoals eigendom, verzekering en verantwoordelijkheid bij installatie en onderhoud.

Eigendomssituatie bij zonnepanelen op scholen

De eigendomssituatie van schoolgebouwen is vaak complex. Scholen zijn in de regel de juridisch eigenaar van het gebouw, maar de gemeente is meestal de economisch eigenaar. Dit betekent dat beide partijen betrokken moeten worden bij de besluitvorming rondom de installatie van zonnepanelen.

Het is belangrijk om afspraken te maken over wie verantwoordelijk is voor de installatie, het onderhoud en eventuele vervanging van de zonnepanelen. Ook bij een toekomstige overdracht van het pand is het essentieel om vast te leggen wie de eigenaar van de zonnepanelen blijft en hoe deze eigendom wordt overgedragen. Door deze afspraken goed te documenteren in een overeenkomst, worden mogelijke conflicten in de toekomst voorkomen.

De risico’s goed afdekken

Het plaatsen van zonnepanelen brengt nieuwe risico’s met zich mee, zoals schade door storm, brand of blikseminslag. Verzekeraars stellen vaak specifieke eisen aan de installatie en het onderhoud van zonnepanelen. Zo moeten installaties bijvoorbeeld voldoen aan NEN-normen en door een erkend installateur worden geplaatst.

Daarnaast is het belangrijk om met de verzekeraar te overleggen of de zonnepanelen onder de bestaande opstalverzekering vallen, of dat er een aanvullende verzekering nodig is. Hierbij moet ook gekeken worden naar de risico’s van stroomopwekking en het eventuele terugleveren van energie aan het net. Een duidelijke afstemming met de verzekeraar zorgt ervoor dat zowel de school als de gemeente goed beschermd is tegen onverwachte gebeurtenissen.

Waarom kiezen voor zonnepanelen?

Ondanks deze juridische en verzekeringstechnische vraagstukken blijven de voordelen van zonnepanelen op scholen aanzienlijk. Ze bieden niet alleen directe besparingen op de energierekening, maar versterken ook het duurzame imago van de school. Leerlingen krijgen bovendien de kans om meer te leren over duurzame technologieën, bijvoorbeeld door in lessen te werken met gegevens over de opgewekte energie.

Bovendien zijn er diverse subsidies en regelingen beschikbaar om de investering in zonnepanelen aantrekkelijker te maken. Het is daarom verstandig om samen met een adviseur te kijken naar financiële mogelijkheden en hoe deze optimaal kunnen worden benut.

Wat moet er in een goed plan staan?

Een succesvolle implementatie van zonnepanelen begint met een helder en goed doordacht plan. Hierin moeten de volgende aspecten aan bod komen:

• Technische haalbaarheid: Is het dak geschikt voor zonnepanelen, en wat is de verwachte opbrengst?
• Financiële planning: Wat zijn de kosten en hoe worden deze gedekt? Zijn er subsidies beschikbaar?
• Eigendomsafspraken: Wie wordt de eigenaar van de panelen en wie draagt de verantwoordelijkheid voor onderhoud en vervanging?
• Verzekeringsdekking: Voldoet de installatie aan de eisen van de verzekeraar, en is het risico goed afgedekt?
• Toestemming: Zijn zowel de school als de gemeente akkoord met de installatie?

Door deze aspecten zorgvuldig in kaart te brengen en vast te leggen, kan de installatie van zonnepanelen een succes worden zonder onverwachte obstakels.

Een stap naar een duurzame toekomst

Zonnepanelen op scholen zijn een belangrijke stap in de richting van een duurzame toekomst. Ze verlagen de energiekosten, dragen bij aan een beter milieu en bieden educatieve kansen. Met goede afspraken over eigendom, verzekering en verantwoordelijkheid kan de installatie soepel verlopen en kunnen scholen met een gerust hart genieten van de voordelen van zonne-energie.

Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw school? Laat u goed informeren en zorg voor een plan dat de belangen van alle betrokken partijen borgt. Zo zet u een duurzame stap vooruit, zonder zorgen!